Hoeveel geluid mag een warmtepomp of airco maken? 40 dB op de perceelgrens.

De buitenunit van een warmtepomp of airco maakt geluid. Op de grens met het perceel van uw buren mag dat geluid ten hoogste 40 dB zijn. Verplaats de unit in de tekening en zie wat er op de perceelgrens gebeurt.

Twee percelen in 3D: een buitenunit, de perceelgrens en de woning van de buren Een buitenunit in de tuin naast een woning. Gekleurde zones laten zien hoe ver het geluid komt. Op de perceelgrens met de buren, op 1,5 meter hoogte, mag het geluidniveau ten hoogste 40 dB zijn. Staat de unit dichter bij de grens, dan is het geluidniveau daar hoger. UW PERCEEL PERCEEL VAN DE BUREN Uw woning Sleep de unit Perceelgrens Woning buren 1,5 m Op de perceelgrens 39 dB(A)
Geluid op de perceelgrens 39 dB(A) Voldoet aan 40 dB Afstand tot de grens: 4,6 m
  • 35–40
  • 40–45
  • 45–50
  • 50–55
  • > 55 dB

Vereenvoudigd voorbeeld: een unit van 58 dB(A) met 3 dB rekenmarge, zonder weerkaatsing en afscherming. De gestreepte lijn is de grens van 40 dB. Die lijn mag niet over de perceelgrens komen.

1Wettelijke eis

De eis: ten hoogste 40 dB op de perceelgrens

De eis staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dat besluit bevat de bouwregels van Nederland. De eis geldt voor een installatie die buiten staat: de buitenunit van een warmtepomp of een airco.

“Een installatie voor warmte- of koudeopwekking, die is opgesteld buiten de uitwendige scheidingsconstructie van een bouwwerk, veroorzaakt op de perceelgrens met een bouwwerkperceel voor een andere woonfunctie een geluidsniveau van ten hoogste 40 dB, berekend volgens de bij ministeriële regeling gestelde regels.” Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 4.107, tweede lid

De zin heeft drie onderdelen:

  • Op de perceelgrens. Het gaat om het geluid op de grens van het perceel, niet bij de unit en niet in de woning van de buren.
  • Een andere woonfunctie. De eis geldt op de grens met een perceel waar een andere woning staat. Een grens met de straat of met een weiland telt niet mee.
  • Berekend volgens de regels. Hoe u het geluidniveau bepaalt, staat in de Omgevingsregeling, bijlage XVII.
2Het begrip

Hoe luid is 40 dB?

Geluid wordt uitgedrukt in decibel (dB). 40 dB is een zacht geluid: ongeveer zo luid als een zoemende koelkast. U hoort het wel, maar u kunt er doorheen praten.

Schaal van geluidniveausEen schaal van 20 tot 80 dB met voorbeelden. Een stille slaapkamer ’s nachts ongeveer 20 dB, fluisteren ongeveer 30 dB, een zoemende koelkast ongeveer 40 dB, regen ongeveer 50 dB, een gesprek ongeveer 60 dB, een stofzuiger ongeveer 70 dB en druk verkeer ongeveer 80 dB. De grens van 40 dB is gemarkeerd.20Stille slaapkamer’s nachts30Fluisteren40Zoemendekoelkast50Regen60Gesprek70Stofzuiger80DrukverkeerDe eis: 40 dB
De voorbeelden zijn bij benadering.

Decibellen kunt u niet gewoon optellen

Voor decibellen gelden twee vuistregels:

  • 3 dB erbij is twee keer zoveel geluidsenergie. Twee gelijke units naast elkaar geven samen 3 dB meer dan één unit.
  • 10 dB erbij klinkt voor uw oor ongeveer twee keer zo luid.

Een verschil van 3 dB is dus groot. 43 dB is twee keer zoveel geluidsenergie als 40 dB.

A

dB of dB(A)? Fabrikanten en rekenprogramma's schrijven vaak dB(A). De “A” betekent dat het geluid is gewogen zoals het menselijk oor het hoort: lage tonen tellen minder zwaar. De 40 dB uit de wet is zo'n A-gewogen niveau.

3Bijlage XVII, onderdeel 5

Waar wordt het geluid bepaald?

De regels leggen twee dingen vast: de plek langs de grens en de hoogte. De plek is altijd het punt waar het geluid het hoogst is. De hoogte hangt af van waar de unit staat.

Unit op de grondZijaanzicht. De unit staat op de grond naast de woning. Het meetpunt ligt op de perceelgrens, 1,5 meter boven de grond.Perceelgrens1,5 mgrond (maaiveld)
Unit op de grond. Het geluid wordt bepaald op 1,5 m boven de grond.
Unit op een dak of aan een gevelZijaanzicht. De unit staat op een plat dak van een aanbouw. Het meetpunt ligt op de perceelgrens, 1,5 meter boven de onderkant van de unit.onderkant unitPerceelgrens1,5 m
Unit op een dak, balkon of aan een gevel. De hoogte is 1,5 m boven de onderkant van de unit.

De uitzondering voor een op hoogte geplaatste unit

Bij een unit op een dak of aan een gevel mag u het geluidniveau, onder bepaalde voorwaarden, op 1,5 m boven de perceelgrens bepalen. Dat mag alleen als het geluid op het perceel van de buren nergens hoger is dan 40 dB. GeluidScan neemt u in stappen mee door dit proces.

In GeluidScan hoeft u de luidste plek niet zelf te zoeken. Het programma rekent alle punten langs de grens met elke buurwoning door en toont het punt met het hoogste niveau.

4Bijlage XVII, onderdelen 2 en 3

Dag, avond en nacht

De regels kennen twee perioden: de dag (07:00–19:00 uur) en de avond en nacht (19:00–07:00 uur). Het geluid wordt bepaald bij het hoogste toerental dat de unit in die periode kan halen.

Veel units hebben een stille avond- en nachtmodus. Heeft uw unit zo'n aparte instelling, dan mag volgens de regels in de dagperiode 5 dB van het geluidniveau worden afgetrokken.

De twee perioden van een etmaalEen balk van 24 uur. Van 7 tot 19 uur is het dag: met een stille avond- en nachtmodus mag het geluid dan in de praktijk 45 dB zijn. Van 19 tot 7 uur is het avond en nacht: ten hoogste 40 dB.NachtAvondDag00:0007:0019:0024:00ten hoogste 40 dB40 dB, of 45 dB met stille modusten hoogste 40 dBZonder aparte avond- en nachtinstelling geldt de hele dag en nacht 40 dB.

In GeluidScan ziet u voor de dagperiode het werkelijke geluidniveau, getoetst aan 45 dB(A) indien er sprake is van een stille avond- en nachtmodus. De wet zegt het andersom: 5 dB van het niveau af en dan toetsen aan 40 dB. De uitkomst is hetzelfde.

5Bijlage XVII, onderdeel 4

Een toeslag voor tonaal geluid

Sommige units maken een geluid met een duidelijke toon: een brom, een zoem of een fluittoon. Zo'n toon valt meer op dan een gelijkmatig ruisen en geeft meer hinder, ook als het geluidniveau gelijk is.

Daarom komt er bij tonaal geluid een toeslag bij het geluidniveau: de tonaliteitscorrectie Kt, van 0 tot 6 dB in stappen van 1 dB. De fabrikant bepaalt deze waarde volgens een vaste norm (NEN-ISO 1996-2) en vermeldt deze bij de productgegevens.

Gelijkmatig geluid en tonaal geluidLinks een gelijkmatig ruisend geluid zonder toeslag. Rechts een geluid met één toon die erboven uitsteekt: daarvoor geldt een toeslag van 0 tot 6 dB.Gelijkmatig ruisen+ 0 dBMet een duidelijke toonde toon+ 1 tot 6 dB
Elke staaf is een toonhoogte, van laag (links) naar hoog (rechts). Eén staaf die er duidelijk bovenuit steekt, is een toon.
6Bijlage XVII, onderdeel 5a

Een dichte erfafscheiding telt mee

Voor een schutting of muur op de perceelgrens gelden andere regels, als de erfafscheiding aan drie voorwaarden voldoet:

  • deze is geheel gesloten (geen kieren of openingen);
  • deze is ten minste 1,8 m hoog;
  • deze heeft een massa van ten minste 10 kg per m². Een dichte houten schutting van ongeveer 2 cm dik haalt dit.

Het geluid wordt dan bepaald op 0,5 m boven de erfafscheiding. Daarnaast gaat er 5 dB van het geluidniveau af, als het geluid bij de buren nergens hoger is dan 40 dB bij de ramen en deuren van hun woning (of bij de gevels en daken).

Erfafscheiding op de perceelgrensZijaanzicht. Tussen de unit en de woning van de buren staat een dichte erfafscheiding van ten minste 1,8 meter hoog. Achter de erfafscheiding is het stiller. Het meetpunt ligt 0,5 meter boven de erfafscheiding. Bij het raam van de buren is het geluid ten hoogste 40 dB, daarom gaat er 5 dB af.Perceelgrens≥ 1,8 m0,5 mhier bepalen, − 5 dBraam: ≤ 40 dBstiller gebiedWoning buren
De erfafscheiding houdt een deel van het geluid tegen. Blijft het bij het raam van de buren op 40 dB of lager, dan gaat er 5 dB van het niveau boven de erfafscheiding af.
7De berekening

Van de unit naar de perceelgrens

Bij een nieuwe unit kunt u nog niet meten. Daarom wordt het geluidniveau berekend, met de rekenmethode van de Rijksoverheid voor warmtepompen en airco's. De berekening volgt het geluid van de unit naar de grens.

Voorbeeld van de berekening in zeven stappen Een unit van 58 dB(A). Plus 3 dB rekenmarge is 61. Min 23 dB door 5 meter afstand is 38. Plus 2 dB weerkaatsing is 40. Min 4 dB afscherming is 36. Plus 3 dB toeslag voor toon is 39 dB(A) op de perceelgrens. Dat is niet hoger dan de eis van 40 dB. 30 50 60 58 dB(A) ● Bronvermogen Geluid van de unitvolgens de fabrikant +3 dB + Rekenmarge Standaard 3 dB,voor de praktijk −23 dB − Afstand Twee keer zo ver:6 dB minder +2 dB + Weerkaatsing Een gevel kaatstgeluid terug −4 dB − Afscherming Gebouw, schermof omkasting +3 dB + Toon 0 tot 6 dB bijbrom of fluittoon 39 dB(A) = Op de grens Ten hoogste40 dB Eis: 40 dB 40

Voorbeeld: een unit van 58 dB(A) op 5 meter van de perceelgrens. Rood telt op, groen gaat eraf.

De zeven rekenstappen

  1. Het bronvermogen van de unit

    Hoeveel geluid de unit zelf maakt. De fabrikant geeft dit op als “geluidsvermogen” of Lw,max, in dB(A). De berekening begint met dit getal. Op afstand is het geluidniveau lager.

    start
  2. Rekenmarge

    Een unit in de praktijk kan iets luider zijn dan in het laboratorium. Daarom telt de berekening een marge op: standaard 3 dB, tenzij de fabrikant een andere waarde opgeeft.

    + 3 dB
  3. Afstand

    Geluid verspreidt zich en wordt zwakker. Dit is de grootste stap. Bij elke verdubbeling van de afstand gaat er 6 dB af.

    − 6 dB per afstandsverdubbeling
  4. Weerkaatsing

    Een gevel of muur vlak bij de unit kaatst het geluid terug. Het teruggekaatste geluid komt bij het directe geluid. Een unit in een hoek tussen twee muren is daardoor luider.

    tot ± 3 dB erbij
  5. Afscherming

    Een gebouw, een scherm of een omkasting tussen de unit en de grens houdt geluid tegen. Hoe hoger en hoe dichter bij de unit, hoe groter het effect.

    2–5 dB eraf
  6. Toeslag voor tonaal geluid

    De tonaliteitscorrectie uit onderdeel 5, als de unit een duidelijke toon heeft.

    + 0 tot 6 dB
  7. Toetsen aan de eis

    De uitkomst is het geluidniveau op de perceelgrens. Dat wordt afgerond op hele decibellen en vergeleken met 40 dB, of overdag met 45 dB bij een stille avond- en nachtmodus.

    ≤ 40 dB?

Probeer het zelf

Een unit in het vrije veld, zonder muren of schermen.

38 dB(A) op de grens
Voldoet aan 40 dB
204070 dB

Deze unit voldoet vanaf 4,0 m afstand.

Vereenvoudigd: bronvermogen + 3 dB rekenmarge − afstand + toeslag, zonder weerkaatsing en afscherming. In een echte situatie spelen gevels, schuttingen en gebouwen mee. GeluidScan rekent die voor uw adres in 3D door.

8En als het niet past?

Te veel geluid? Een aantal oplossingen

Komt de berekening boven de eis uit, dan helpt het om één van de stappen van de berekening te veranderen.

Kies een stillere buitenunit

Een lager bronvermogen werkt één op één door: 5 dB stiller bij de bron is 5 dB stiller op de grens.

Plaats de unit verder van de grens

Twee keer zo ver weg scheelt 6 dB. Vermijd ook een hoek tussen twee muren.

Plaats een geluidsscherm

Een dicht scherm tussen de unit en de grens houdt geluid tegen. Het werkt het best dicht bij de unit.

Omkast de unit

Een geluiddempende omkasting om de unit verlaagt het geluid in alle richtingen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel geluid mag een warmtepomp maken?

Op de perceelgrens met een perceel waar een andere woning staat, mag het geluid van de buitenunit ten hoogste 40 dB zijn. Dat staat in artikel 4.107, tweede lid, van het Besluit bouwwerken leefomgeving.

Geldt de regel ook voor een airco?

Ja. De regel geldt voor elke installatie voor warmte- of koudeopwekking die buiten staat. Dat zijn warmtepompen en airco's met een buitenunit.

Waar wordt het geluid bepaald?

Op de perceelgrens met de buren, op 1,5 meter boven de grond, op de plek waar het geluid het hoogst is. Staat de unit op een dak of hangt hij aan een gevel, dan is de hoogte 1,5 meter boven de onderkant van de unit.

Mag een warmtepomp overdag meer geluid maken?

Alleen als de installatie een aparte, stillere instelling heeft voor de avond en de nacht. Dan gaat er in de dagperiode 5 dB van het geluidniveau af. In de praktijk mag het geluid overdag dan 45 dB zijn.

Helpt een schutting tegen het geluid?

Een dichte erfafscheiding van ten minste 1,8 meter hoog en ten minste 10 kilogram per vierkante meter kan helpen. Het geluid wordt dan 0,5 meter boven de erfafscheiding bepaald. Er gaat 5 dB af als het geluid bij de ramen, deuren of gevels van de buren niet hoger is dan 40 dB.

Wat kan ik doen als de berekening boven de 40 dB uitkomt?

U kunt een stillere unit kiezen, de unit verder van de perceelgrens plaatsen, een geluidsscherm plaatsen tussen de unit en de perceelgrens, of de unit omkasten.

Bronnen

  • Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 4.107, tweede lid: de eis van 40 dB.
  • Omgevingsregeling, artikel 5.59 en bijlage XVII: de regels voor het bepalen van het geluidniveau.
  • Handleiding rekentool geluid warmtepompen en airco's (Rijksoverheid): de rekenmethode.

Deze pagina is een uitleg en geen juridisch advies. Bij een verschil tussen deze uitleg en de wettekst geldt de wettekst. Bijlage XVII bevat ook regels voor een meting ter plaatse (bedrijfstoestand, meetduur) en voor een woning op hetzelfde perceel; die staan niet op deze pagina.

Voldoet uw warmtepomp?

GeluidScan past deze regels toe op uw eigen adres. U ziet uw woning en die van de buren in 3D, plaatst de unit en ziet direct of het geluid op de perceelgrens onder de 40 dB blijft.